Dlaczego mózg pamięta jedne rzeczy, a innych nie?

Stałem oko w oko z żubrem, bo ten podszedł, jak mnie zobaczył. Łypnął na mnie ciemnymi oczami, by po chwili kontynuować szczypanie trawy. Nie byłem ani potencjalnym śniadaniem, ani zagrożeniem. On był trawożerny, a poza tym, to oddzielały nas grube żerdzie płotu. Mimo wszystko odnosiłem wrażenie, że miał mnie na oku. Ja za to miałem się trochę na baczności.

Był to młody osobnik. Potężny szef stada stał z dwieście metrów dalej – pod wiatą. W ten deszczowy dzień bardziej interesowało go siano i suche miejsce niż wałęsanie się po terenie lub obserwacja włóczykijów na dwóch nogach. Dla tego młodego byłem jednak godnym zainteresowania obiektem, może jakąś odmianą, choćby tylko przez chwilę.

Byłem tam już parę razy, ale te potężne zwierzęta, ważące do 800 kilogramów, za każdym razem wzbudzały we mnie zdrowy respekt. Pewnie dlatego mam je tak dobrze przed oczami. Ciekaw jestem, co one z takich spotkań zapamiętały.

Na ścieżce prowadzącej koło ich sporego wybiegu stało parę tablic z przyrodniczymi informacjami. Widniały na nich między innymi rysunki liści, a także drzew, na których rosły. Wiem, że po odejściu od takiej tablicy już po paru krokach zapomniałem, który liść, do którego drzewa przynależał. Mój mózg uznał najwidoczniej, że ta informacja jest mi zbędna, to znaczy, nie jest warta utrwalenia.

Co innego taka sytuacja z żubrem, stojącym blisko metalowych żerdzi płotu. Słyszałem jego oddech. Jego spojrzenie, masywne ciało i lekko zakręcone szpiczaste rogi robiły na mnie spore wrażenie. Nie wspominając już o tym, że w ciągu ostatnich trzech lat, pojedyncze żubry już ze trzy razy jakoś stamtąd wylazły i błąkały się po okolicy. Nikogo nie zaatakowały – a w dwóch przypadkach powodem ucieczki podobno był mobbing w stadzie. Nawet żubry nie są od niego wolne.

Szef stada i krowa z cielakiem
 (zdjęcie z 2025) 

Umysł często lepiej zapamiętuje to, co związane jest z silnymi emocjami. Taka już jego uroda. Dlatego nic dziwnego, że lepiej pamiętam obraz żubra niż kształt liści olchy czy co tam jeszcze rosło – znam to jego wybiórcze utrwalanie danych.

– Ciekawe, czy sam zwróciłeś uwagę na taką wybiórczość pamięci?

Zdjęcia zrobiłem w ośrodku hodowli żubrów i edukacji leśnej w Jankowicach. Polecam to miejsce.
Na terenie około 740 hektarów żyje tam mniej więcej 45 żubrów, ale dla publiczności dostępny jest tylko niewielki obszar, na którym przebywa jedno stado.

Poniżej linki o ośrodku, a także o eskapadach żubrów poza ogrodzenie :) 

• Ośrodek Hodowli Żubrów i Edukacji Leśnej
• Informacje o ośrodku w Jankowicach
• Historia żubra, który wyszedł poza ogrodzenie

Temat funkcjonowania pamięci poruszam również w książce „Dobre i złe dni. O traumie dla wędrowców”. Będę do niego wracał także w kolejnych wpisach na blogu i FB.